Þegar tíminn fer fram úr mér á morgnana

Steinn Steinarr orti að tíminn væri eins og vatnið, og vatnið væri djúpt og kalt eins og vitund okkar sjálfra. Þegar ég hugsa um okkar frábæra ljóðskáld þá sé ég alltaf fyrir mér hörkulegan svip hans, ljóðrænar bylgjurnar í hárinu hans, há kollvikin, djúpt hökuskarðið og augu sem horfa djúpt og kalt á mann, einhvern veginn skáhallt framan af umslagi. Það sem tíminn gerði Steini Steinarri var að frysta hann á frímerki, sem er sennilega álíka tilfinning og að vera ofan í djúpu og köldu vatni, ef maður hefði vitund til þess. Svona fer tíminn með suma, eða reyndar bara Póstur og sími. Fólk vill oft frysta skáld sín á einhvern máta, minnast þeirra, að vitaskuld, og heiðra. Á göngu á Petrínhæðinni í Prag, síðastliðinn nóvember, sá ég framundan mér styttu og ég hugsaði með mér: „Æj nei, ekki enn eitt skáldið sem hefur orðið að steini“, og ég brá mér út af leið á forugan göngustíg til þess eins að forðast augnsamband við styttu, eftirmynd af manni sem eitt sinn lifði og meitlaði orð sem hreyfðu við fólki en var sjálfur meitlaður í hreyfingarlausan stein.

En þessi pistill átti ekki að fjalla um skáld og hvað er gert til að minnast þeirra (sjálf tel ég frímerki og styttur góðar aðferðir til að minnast og fanga áhuga fólks á skáldum og verkum þeirra) en hugleiðingar mínar taka stundum króka frá meginviðfangsefninu, sérstaklega ef það er kelda á veginum því hugðarefni mitt þessa stundina er fyrirbæri sem við skiljum ekki enn sem komið er til fullnustu en höfum reynt að finna góðar mælingar á allt frá örófi alda: Tíminn.

Á morgnana undanfarið hefur mér oft liðið sem tíminn hafi þegar farið fram úr, hlaupið á klósettið, gert teygjuæfingar, klætt sig, ristað brauð og hitað kaffi áður en augnlok mín hafi sem minnsta gert tilraun til þess að ljúka sér upp við óþolandi vekjarann í gemsanum mínum.

Tíminn er alltaf farinn fram úr mér á morgnana.

Á kvöldin, þegar ró hefur færst yfir bæinn og mannskapinn í senn og manneskjan sér að það sem ekki var afrekað yfir daginn verður og getur beðið til næsta dags, held ég alltaf í fávisku minni að ég hafi náð tímanum, að ég gangi samsíða honum í kvöldhúminu. Ég másandi eftir kapphlaup dagsins en hann gengur rösklega, rétt til að trappa sig niður eftir afrek dagsins.

Hvað er annars tíminn en mælieining við líf manns sjálfs? Við upplifum tímann ekki öðruvísi en í samhengi við líf/tíma okkar sjálfra. Tíminn er maður sjálfur. Það er ekki við neinn annan tíma í lífi manns að miða nema við tíma sjálfs manns. Getur þó tíminn verið sameign? Sameiginlegur? Er upplifun okkar sameiginleg? Í grunnskóla er okkur kennt að til sé mismunandi tími, forsögulegur tími, sem enginn man eftir því það var enginn til að muna. Svo er eitthvað sem heitir jarðsögulegur tími en mennirnir fóru á einhverjum tímapunkti að verða forvitnir um tímann sem var á undan tímanum svo þeir fóru að pota í jarðlög og taka sýni. Var nokkuð til frá upphafi nema tíminn og verður nokkuð á endanum til nema tíminn? Getur nokkuð verið til á undan lífinu nema þá kannski tíminn?

Ég er alltaf að reyna að átta mig á þessum tíma sem fer að sofa á sama tíma og ég á næturnar en er kominn fram úr löngu á undan mér á morgnana. Þegar ég hugsa samt of mikið um hann finnst mér vitund mín verða of djúp og köld... Í raun er mér alveg sama þótt hann fari fyrr fram úr, svo lengi sem hann hitar inniskóna mína og setur tvær brauðsneiðar í ristavélina.